October 2026

ມັກ 8 (ຫລື ອຣິຍະມັກມີອົງ 8) ເປັນຫົນທາງປະຕິບັດສາຍກາງເພື່ອນຳໄປສູ່ການດັບທຸກ ຊຶ່ງເປັນຂໍ້ສຸດທ້າຍໃນອຣິຢະສັດ 4 ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ 8 ປະການ ດັ່ງນີ້: 2. ສຳມາສັງກັບປະ (ຄວາມດຳຣິຊອບ) – ຄວາມຄິດທີ່ປາດສະຈາກຄວາມໂລບ ຄວາມຮ້າຍແຮງ ແລະຄວາມບຽດບຽນ (ຄິດໃນການອອກບວດ, ຄິດບໍ່ພະຍາບາດ, ຄິດບໍ່ບຽດບຽນ) 3. ສຳມາວາຈາ (ການເຈລະຈາຊອບ) – ການເວົ້າຈາດ້ວຍຄວາມສຸດຈະຫລິດ ຫລິກເວັ້ນການເວົ້າບໍ່ຈິງ ເວົ້າຄຳຫຍາບ ເວົ້າສໍ່ສຽດ ແລະເວົ້າເພີ້ເຈີ. 4. ສຳມາເຮັດງານ (ການກະທຳຊອບ) – ການປະພຶດປະຕິບັດທາງກາຍທີ່ສຸດຈະຫລິດ ເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ລັກຊັບ ແລະປະພຶດຜິດໃນກາມ 5. ສຳມາອາຊີວະ (ການລ້ຽງຊີບຊອບ) – ການປະກອບອາຊີບທີ່ສຸດຈະຫລິດ ບໍ່ຜິດສິນລະທຳແລະບໍ່ບຽດບຽນຜູ້ອື່ນ 6. ສຳມາວາຢາມະ (ຄວາມພຽນຊອບ) – ຄວາມພຽນໃນການປ້ອງກັນບາບທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ, ລະເວັ້ນບາບທີ່ເກິດຂື້ນແລ້ວ, ສ້າງກຸສົນທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ, ແລະຮັກສາກຸສົນທີ່ເກິດຂື້ນແລ້ວໃຫ້ຄົງຢູ່. 7. ສຳມາສະຕິ…

ອະຣິຍະສັດ 4 ຄື: ຄວາມຈິງອັນປະເສີດ 4 ປະການ ຊຶ່ງເປັນຫລັກທຳຄຳສອນສຳຄັນໃນພຣະພຸດສາສະໜາ ປະກອບດ້ວຍ: 2. ສະມຸໄທ (ຄວາມຈິງວ່າດ້ວຍເຫດແຫ່ງຄວາມທຸກ) – ສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດທຸກ ຊຶ່ງກໍຄື “ຕັນຫາ” ຫລື ຄວາມຢາກໄດ້ ຢາກມີ ຢາກເປັນ ໄດ້ແກ່ ກາມຕັນຫາ (ຄວາມຢາກໃນກາມ) ພະວະຕັນຫາ (ຄວາມຢາກເປັນ ຢາກຄົງຢູ່) ແລະ ວິພະວະຕັນຫາ (ຄວາມຢາກພົ້ນໄປ ບໍ່ຢາກມີບໍ່ຢາກເປັນ). 3. ນິໂຣດ (ຄວາມຈິງວ່າດ້ວຍຄວາມດັບທຸກ) – ພາວະທີ່ສາມາດດັບກິເລດແລະຕັນຫາລົງໄດ້ສິ້ນເຊີງ ຊຶ່ງກໍຄື “ພຣະນິບພານ” ເປັນຄວາມສະຫງົບສຸກທີ່ປາດສະຈາກຄວາມທຸກ. 4. ມັກ (ຄວາມຈິງວ່າດ້ວຍທາງໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ) – ຫົນທາງປະຕິບັດເພື່ອນຳໄປສູ່ການດັບທຸກ ຮຽກວ່າ “ອຣິຍະມັກມີອົງ 8” ໄດ້ແກ່ ຄວາມເຫັນຊອບ, ຄວາມດຳຣິຊອບ, ການເຈລະຈາຊອບ, ການກະທຳຊອບ, ການລ້ຽງຊີບຊອບ, ຄວາມພຽນຊອບ, ຄວາມລະນຶກຊອບ ແລະຄວາມຕັ້ງໝັ້ນຊອບ.

ຫລັກທຳມະເບື້ອງຕົ້ນໃນທາງພຣະພຸດສາສະໜາທີ່ເປັນຮາກຖານສຳຄັນໃນການດຳເນີນຊີວິດໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ຄວາມສະຫງົບ ແລະ ນຳໄປສູ່ຄວາມຈະເລີນກ້າວໜ້າ ມີຫລາຍໝວດໝູ່ນຳກັນ ແຕ່ໝວດຫລັກທີ່ເປັນຫົວໃຈແລະເຂົ້າໃຈງ່າຍທີ່ສຸດ ມີດັ່ງນີ້: ເປັນຫລັກທຳທີ່ຊ່ວຍຄວບຄຸມຄວາມປະພຶດທາງກາຍແລະວາຈາໃຫ້ຢູ່ໃນຄວາມຮຽບຮ້ອຍ ບໍ່ບຽດບຽນຜູ້ອື່ນ ເບນຈະສິນ (ຂໍ້ເວັ້ນ 5 ປະການ): 2. ເວັ້ນຈາກການລັກຊັບ: ບໍ່ຫຍິບສວຍສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ຊື່ສັດສຸດຈະຫລິດ 3. ເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ: ບໍ່ລະເມີດໃນຄູ່ຄອງຂອງຜູ້ອື່ນ ຮູ້ຈັກຄວບຄຸມຊັ່ງໃຈ 4. ເວັ້ນຈາກການເວົ້າບໍ່ຈິງ: ບໍ່ເວົ້າຕົວະ ຫລອກລວງ ຫລືເວົ້າຄຳຫຍາບ ເວົ້າສໍ່ສຽດ 5. ເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາ: ບໍ່ເສບສຸລາແລະສິ່ງເສບຕິດໃຫ້ໂທດ ຊຶ່ງເປັນສາເຫດໃຫ້ຂາດສະຕິ ເບນຈະທຳ (ຄຸນນະທຳ 5 ປະການທີ່ຄວນປະຕິບັດເສີມ): 2. ການປະກອບອາຊີບສຸດຈະຫລິດ 3. ຄວາມສຳລວມໃນກາມ (ມີຄວາມຊື່ສັດໃນຄູ່ຄອງ) 4. ຄວາມສັດຈິງ (ເວົ້າຄວາມຈິງ ຮັກສາສັດວາຈາ) 5. ຄວາມມີສະຕິສຳປະຊັນຍາ ໄຕຣສິກຂາ (ຫລັກການພັດທະນາຊີວິດ 3 ປະການ) ເປັນແນວທາງໃນການຝຶກຝົນແລະພັດທະນາຕົນເອງໃຫ້ຫລຸດພົ້ນຈາກຄວາມທຸກແລະດຳເນີນຊີວິດຢ່າງມີປັນຍາ ສິນ: ການຄວບຄຸມຄວາມປະພຶດທາງກາຍແລະວາຈາໃຫ້ຮຽບຮ້ອຍ ບໍ່ສ້າງຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຫ້ຕົນເອງແລະຜູ້ອື່ນ ສະມາທິ:…

ພຸດທະປະຫວັດ ໝາຍເຖິງ ເລື່ອງປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງພຣະສຳມາສັມພຸດເຈົ້າ ຕັ້ງແຕ່ປະສູດ ອອກອພິເນສກອນນ໌ (ອອກບວດ) ຕັດສະຮູ້ ສະແດງທຳ ກະລຸນາເວໄນຢສັດ ຈົນເຖິງດັບຂັນທປຣິນິບພານ. ໃນໜັງສືທຳມະ ຫລື ການສຶກສາທາງພຣະພຸດສາສະໜາ “ພຸດທະປະຫວັດ” ແບ່ງອອກເປັນ 2 ມິຕິສຳຄັນ: 2. ມິຕິການປະຕິບັດທຳ: ເປັນເລື່ອງທີ່ແຝງຄະຕິທຳ ແລະ ທຳທານ ເຊັ່ນ: ການເບິ່ງເຫັນເທວະທູດ 4 (ຄົນແກ່ ຄົນເຈັບ ຄົນຕາຍ ນັກບວດ) ທີ່ສະທ້ອນຄວາມຈິງຂອງຊີວິດ ຫລື ຄວາມພຽນພະຍາຍາມໃນການສະແຫວງຫາທາງຫລຸດພົ້ນ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ໃຊ້ນຳໄປເປັນແບບຢ່າງໃນການດຳເນີນຊີວິດ. 4 ເຫດການສຳຄັນໃນພຸດທະປະຫວັດ: ເຫດການ ລາຍລະອຽດ ສະຖານທີ່ສຳຄັນ