ເວນກຳແລະການວຽນວ່າຍຕາຍເກີດເປັນຫລັກຄຳສອນສຳຄັນໃນພຣະພຸດສາສະໜາ ຊຶ່ງອະທິບາຍເຖິງວັຕຈັກຣຂອງຊີວິດ ຄວາມເຊື່ອມໂຍງຂອງການກະທຳ ແລະຜົນທີ່ໄດ້ຮັບ ໂດຍມີລາຍລະອຽດຫລັກໆ ດັ່ງນີ້: ຄຳວ່າ “ກຳ” ແປວ່າ ການກະທຳ ຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍ ກາຍະກຳ (ທາງກາຍ) ວະຈີກຳ (ທາງວາຈາ) ແລະມະໂນກຳ (ທາງໃຈ) ໂດຍມີຫລັກການສຳຄັນຄື: ສັດໂລກຍ່ອມເປັນໄປຕາມກຳ: ການກະທຳໃດໆ ທີ່ເຮັດລົງໄປ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄວາມດີຫລືຄວາມຊົ່ວ ຍ່ອມສົ່ງຜົນສະທ້ອນກັບມາຫາຜູ້ກະທຳສະເໝີ ປຽບເໝືອນເງົາທີ່ຕິດຕາມຕົວ. ເຮັດດີໄດ້ດີ ເຮັດຊົ່ວໄດ້ຊົ່ວ: ຜູ້ທີ່ເຮັດກຳດີຍ່ອມໄດ້ຮັບຜົນທີ່ເປັນຄວາມສຸກແລະຄວາມຈະເລີນ ສ່ວນຜູ້ທີ່ເຮັດກຳຊົ່ວຍ່ອມໄດ້ຮັບຜົນທີ່ເປັນຄວາມທຸກແລະຄວາມເດືອດຮ້ອນ. ການສົ່ງຜົນຂອງກຳ: ກຳບາງຢ່າງອາດຈະໃຫ້ຜົນໃນຊາດນີ້ ກຳບາງຢ່າງໃຫ້ຜົນໃນຊາດໜ້າ ຫລືໃນຊາດຖັດໆ ໄປ ຫາກຍັງບໍ່ເຖິງເວລາໃຫ້ຜົນ ກໍຍັງຄົງຕິດຕົວໄປເໝືອນເມັດພືດທີ່ລໍເວລາເຕີບໂຕ. ຊີວິດບໍ່ໄດ້ຈົບລົງແຄ່ຄວາມຕາຍໃນຊາດນີ້ ແຕ່ຈິດໃຈແລະພະລັງແຫ່ງກຳຍັງຄົງດຳເນີນຕໍ່ໄປໃນ ສັງສານວັດ (ວັຕຈັກຣແຫ່ງການວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ) ຊຶ່ງຂັບເຄື່ອນດ້ວຍກິເລດ ຕັນຫາ ແລະອຸປາທານ ໂດຍກະບວນການມີດັ່ງນີ້: ຄວາມຕາຍແລະການຢຸດຕິ: ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກດັບລົງດ້ວຍຄວາມສິ້ນອາຍຸໄຂ ຫລື ເຫດປັດໄຈ ຈິດສຸດທ້າຍ (ຈຸຕິຈິດ) ຈະດັບລົງພ້ອມກັບຄວາມຢຶດໝັ່ນແລະພະລັງແຫ່ງກຳທີ່ສະສົມມາ. ປະຕິສົນ (ການເກີດໃໝ່): ພະລັງແຫ່ງກຳນັ້ນຈະເປັນຕົວນຳທາງໃຫ້ຈິດໄປປະຕິສົນເກີດໃໝ່ໃນພົບພູມິທີ່ເໝາະສົມກັບວິບາກກຳ ເຊັ່ນ: ມະນຸດພູມິ…

ສິນ ສະມາທິ ປັນຍາ (ຫລືຮຽກວ່າ ໄຕຣສິກຂາ ແປວ່າ ຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ຕ້ອງສຶກສາ 3 ປະການ) ຄືຫລັກທຳຄຳສອນທີ່ເປັນຫົວໃຈສຳຄັນໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາ ເປັນແນວທາງໃນການພັດທະນາຊີວິດແລະການປະຕິບັດທຳເພື່ອໃຫ້ຫລຸດພົ້ນຈາກທຸກ ໂດຍທັງ 3 ຂໍ້ນີ້ຈະເກື້ອໜຸນແລະສົ່ງເສີມຊຶ່ງກັນແລະກັນຢ່າງເປັນລະບົບ ດັ່ງນີ້: 1. ສິນ (ການຝຶກອົບຮົມຄວາມປະພຶດແລະທາງກາຍວາຈາ) ຄວາມໝາຍ: ການຮັກສາກາຍ ວາຈາ ແລະໃຈໃຫ້ຮຽບຮ້ອຍ ບໍ່ບຽດບຽນຕົນເອງແລະຜູ້ອື່ນ ງົດເວັ້ນຈາກຄວາມຊົ່ວ ແລະປະພຶດປະຕິບັດຢູ່ໃນຄວາມດີງາມ. ໃນທາງປະຕິບັດ: ເຊັ່ນ ການຮັກສາສິນ 5 (ສຳລັບຄາລະວາດ), ສິນ 8 (ສຳລັບພໍ່ຂາວ-ແມ່ຂາວ) ແລະ ສິນ 227 (ສຳລັບພຣະພິກສຸສົງຄ໌) ໜ້າທີ່: ສິນເຮັດໜ້າທີ່ ຄວບຄຸມຄວາມປະພຶດຫຍາບ ບໍ່ໃຫ້ກິເລດສະແດງອອກມາທາງກາຍຫລືວາຈາ ຊ່ວຍໃຫ້ສັງຄົມສະຫງົບສຸກ ແລະເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈມີຄວາມຂາດກັງວົນ ບໍ່ເດືອດຮ້ອນພາຍຫລັງ ຊຶ່ງເປັນພື້ນຖານສຳຄັນເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈສະຫງົບພ້ອມທີ່ຈະເຮັດສະມາທິ. 2. ສະມາທິ (ການຝຶກອົບຮົມຈິດໃຈໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ) ຄວາມໝາຍ: ການຝຶກຈິດໃຈໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ສະຫງົບ ແນ້ວແນ່ ແລະທັງໝົດເປັນໜຶ່ງດຽວ ບໍ່ເຜີຍແຜ່ຊ່ານຊັດສ່າຍໄປຕາມອາລົມຕ່າງໆ ໃນທາງປະຕິບັດ:…

ຄຳວ່າ “ປະຕິສະມຸບາດ” ທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມຫລັກພຸດທະສາສະໜາຄື “ປະຕິຈຈະສະມຸປບາດ” (ອ່ານວ່າ ປະ-ຕິດ-ຈະ-ຊະ-ມຸບ-ບາດ) ປະຕິຈຈະສະມຸປບາດ ໝາຍເຖິງ “ການທີ່ສິ່ງທັງຫລາຍອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ” ຫລືຫລັກທຳທີ່ອະທິບາຍເຖິງຂະບວນການຄວາມເປັນໄປຂອງທຳມະຊາດ ຊີວິດ ແລະຄວາມທຸກ ວ່າສິ່ງທັງຫລາຍລ້ວນອາໄສປັດໄຈປຸງແຕ່ງແລະອິງອາໄສກັນແລະກັນເກີດຂຶ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງໃດເກີດຂຶ້ນລອຍໆ ໂດຍຂາດເຫດຜົນ. ຫລັກທຳນີ້ເປັນຫົວໃຈສຳຄັນທີ່ອະທິບາຍວົງຈອນຊີວິດຂອງມະນຸດເຮົາ ຕັ້ງແຕ່ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຈົນເຖິງຄວາມທຸກຍາກຕ່າງໆ ຜ່ານຂະບວນການລູກໂສ້ 12 ອາການ (ຮຽກວ່າ ອົງ 12) ທີ່ຕໍ່ເນື່ອງກັນ ດັ່ງນີ້: ວົງຈອນແຫ່ງຄວາມທຸກ (ອະນຸທະໂຢກ / ສະມຸໄທ) ອະວິດຊາ: ຄວາມບໍ່ຮູ້ຈິງ (ຄວາມຫລົງ ຄວາມບໍ່ເຂົ້າໃຈສັດຈະທຳ) ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດ… ສັງຂານ: ຄວາມປຸງແຕ່ງຂອງຈິດ (ຄວາມຄິດ ຄວາມຕັ້ງໃຈປຸງແຕ່ງທັງດີແລະຊົ່ວ) ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດ… ວິນຍານ: ຄວາມຮູ້ແຈ້ງຫລືຈິດໃຈທີ່ຮັບຮູ້ອາລົມ ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດ… ນາມຮູບ: ຄວາມເປັນລະບຽບຂອງຈິດແລະຮ່າງກາຍ (ຈິດໃຈແລະຮ່າງກາຍທີ່ປະກອບກັນຂຶ້ນ) ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດ… ສະລາຍະຕະນະ: ອາຍະຕະນະພາຍໃນ 6 (ຕາ ຫູ ດັງ ລີ້ນ ກາຍ ໃຈ)…

ໄຕຣລັກສະນະ (ແປວ່າ “ລັກສະນະ 3 ປະການ” ຫລືກົດສາມັນປະຈຳໂລກ) ໝາຍເຖິງ ຄວາມຈິງສາກົນຂັ້ນພື້ນຖານທີ່ພຣະພຸດອົງຊົງຄົ້ນພົບແລະນຳມາເປີດເຜີຍ ຊຶ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງສະພາບທຳມະຊາດຂອງສິ່ງທັງປວງໃນໂລກ ທັງຮູບທຳແລະນາມທຳ (ຮ່າງກາຍແລະຈິດໃຈ) ວ່າລ້ວນຕົກຢູ່ພາຍໃຕ້ກົດ 3 ປະການນີ້ຢ່າງຫລິກເວັ້ນບໍ່ໄດ້ ໄດ້ແກ່: 1. ອະນິຈັງ (ຄວາມບໍ່ທ່ຽງ) ຄວາມໝາຍ: ສະພາບທີ່ສິ່ງທັງຫລາຍບໍ່ທ່ຽງແທ້ແນ່ນອນ ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນ ຕັ້ງຢູ່ ແລະປັ່ນປ່ວນດັບໄປເປັນທຳມະດາ ລັກສະນະ: ບໍ່ມີສິ່ງໃດໃນໂລກນີ້ທີ່ຄົງສະພາບເດີມຢູ່ໄດ້ຕະຫລອດໄປ ທຸກສິ່ງມີຄວາມປ່ຽນແປງຢູ່ຕະຫລອດເວລາ ເຊັ່ນ ຮ່າງກາຍທີ່ເຕີບໂຕແລະຫາຍໄປຕາມການເວລາ ອາລົມຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ສຸກຫລືທຸກດ໋ຽວກໍປ່ຽນໄປ ຫລືແມ່ນແຕ່ຄວາມຄິດໃນໃຈທີ່ເກິດຂື້ນແລ້ວກໍດັບໄປ. 2. ທຸກຂັງ (ຄວາມເປັນທຸກ / ຄວາມທົນຢູ່ສະພາບເດີມບໍ່ໄດ້) ຄວາມໝາຍ: ສະພາບທີ່ສິ່ງທັງຫລາຍຖືກຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບບີບຄັ້ນຢູ່ຕະຫລອດເວລາ ເຮັດໃຫ້ທົນຮັກສາໃຫ້ຢູ່ໃນສະພາບເດີມບໍ່ໄດ້ ລັກສະນະ: ຄຳວ່າ “ທຸກ” ໃນໄຕຣລັກສະນະບໍ່ໄດ້ໝາຍເຖິງແຄ່ຄວາມເສຍໃຈຫລືຄວາມເຈັບປວດທາງກາຍເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ໝາຍເຖິງ ຄວາມບີບຄັ້ນຕາມທຳມະຊາດ ທີ່ສິ່ງທັງປວງຕ້ອງແປປ່ຽນໄປ ບໍ່ສາມາດບັງຄັບບັນຊາໃຫ້ມັນເປັນໄປຕາມໃຈເຮົາໄດ້ຕະຫລອດໄປ (ເຊັ່ນ ບັງຄັບບໍ່ໃຫ້ແກ່ ບໍ່ໃຫ້ເຈັບ ຫລືບໍ່ໃຫ້ພັດພາກຈາກສິ່ງທີ່ຮັກບໍ່ໄດ້) 3. ອະນັດຕາ (ຄວາມບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ / ຄວາມບໍ່ແມ່ນຕົນ)…

ອະຣິຍະສັດ 4 ຄື: ຄວາມຈິງອັນປະເສີດ 4 ປະການ ຊຶ່ງເປັນຫລັກທຳຄຳສອນສຳຄັນໃນພຣະພຸດສາສະໜາ ປະກອບດ້ວຍ: 2. ສະມຸໄທ (ຄວາມຈິງວ່າດ້ວຍເຫດແຫ່ງຄວາມທຸກ) – ສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດທຸກ ຊຶ່ງກໍຄື “ຕັນຫາ” ຫລື ຄວາມຢາກໄດ້ ຢາກມີ ຢາກເປັນ ໄດ້ແກ່ ກາມຕັນຫາ (ຄວາມຢາກໃນກາມ) ພະວະຕັນຫາ (ຄວາມຢາກເປັນ ຢາກຄົງຢູ່) ແລະ ວິພະວະຕັນຫາ (ຄວາມຢາກພົ້ນໄປ ບໍ່ຢາກມີບໍ່ຢາກເປັນ). 3. ນິໂຣດ (ຄວາມຈິງວ່າດ້ວຍຄວາມດັບທຸກ) – ພາວະທີ່ສາມາດດັບກິເລດແລະຕັນຫາລົງໄດ້ສິ້ນເຊີງ ຊຶ່ງກໍຄື “ພຣະນິບພານ” ເປັນຄວາມສະຫງົບສຸກທີ່ປາດສະຈາກຄວາມທຸກ. 4. ມັກ (ຄວາມຈິງວ່າດ້ວຍທາງໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ) – ຫົນທາງປະຕິບັດເພື່ອນຳໄປສູ່ການດັບທຸກ ຮຽກວ່າ “ອຣິຍະມັກມີອົງ 8” ໄດ້ແກ່ ຄວາມເຫັນຊອບ, ຄວາມດຳຣິຊອບ, ການເຈລະຈາຊອບ, ການກະທຳຊອບ, ການລ້ຽງຊີບຊອບ, ຄວາມພຽນຊອບ, ຄວາມລະນຶກຊອບ ແລະຄວາມຕັ້ງໝັ້ນຊອບ.

ຫລັກທຳມະເບື້ອງຕົ້ນໃນທາງພຣະພຸດສາສະໜາທີ່ເປັນຮາກຖານສຳຄັນໃນການດຳເນີນຊີວິດໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ຄວາມສະຫງົບ ແລະ ນຳໄປສູ່ຄວາມຈະເລີນກ້າວໜ້າ ມີຫລາຍໝວດໝູ່ນຳກັນ ແຕ່ໝວດຫລັກທີ່ເປັນຫົວໃຈແລະເຂົ້າໃຈງ່າຍທີ່ສຸດ ມີດັ່ງນີ້: ເປັນຫລັກທຳທີ່ຊ່ວຍຄວບຄຸມຄວາມປະພຶດທາງກາຍແລະວາຈາໃຫ້ຢູ່ໃນຄວາມຮຽບຮ້ອຍ ບໍ່ບຽດບຽນຜູ້ອື່ນ ເບນຈະສິນ (ຂໍ້ເວັ້ນ 5 ປະການ): 2. ເວັ້ນຈາກການລັກຊັບ: ບໍ່ຫຍິບສວຍສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ຊື່ສັດສຸດຈະຫລິດ 3. ເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ: ບໍ່ລະເມີດໃນຄູ່ຄອງຂອງຜູ້ອື່ນ ຮູ້ຈັກຄວບຄຸມຊັ່ງໃຈ 4. ເວັ້ນຈາກການເວົ້າບໍ່ຈິງ: ບໍ່ເວົ້າຕົວະ ຫລອກລວງ ຫລືເວົ້າຄຳຫຍາບ ເວົ້າສໍ່ສຽດ 5. ເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາ: ບໍ່ເສບສຸລາແລະສິ່ງເສບຕິດໃຫ້ໂທດ ຊຶ່ງເປັນສາເຫດໃຫ້ຂາດສະຕິ ເບນຈະທຳ (ຄຸນນະທຳ 5 ປະການທີ່ຄວນປະຕິບັດເສີມ): 2. ການປະກອບອາຊີບສຸດຈະຫລິດ 3. ຄວາມສຳລວມໃນກາມ (ມີຄວາມຊື່ສັດໃນຄູ່ຄອງ) 4. ຄວາມສັດຈິງ (ເວົ້າຄວາມຈິງ ຮັກສາສັດວາຈາ) 5. ຄວາມມີສະຕິສຳປະຊັນຍາ ໄຕຣສິກຂາ (ຫລັກການພັດທະນາຊີວິດ 3 ປະການ) ເປັນແນວທາງໃນການຝຶກຝົນແລະພັດທະນາຕົນເອງໃຫ້ຫລຸດພົ້ນຈາກຄວາມທຸກແລະດຳເນີນຊີວິດຢ່າງມີປັນຍາ ສິນ: ການຄວບຄຸມຄວາມປະພຶດທາງກາຍແລະວາຈາໃຫ້ຮຽບຮ້ອຍ ບໍ່ສ້າງຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຫ້ຕົນເອງແລະຜູ້ອື່ນ ສະມາທິ:…